Left. Jen. Dato’ (Dr) Zulkeffeli Mat Jusoh: Pemikir Strategik, Arkitek Transformasi dan Tonggak Kesihatan Ketenteraan Negara

DALAM sejarah pembangunan perkhidmatan kesihatan ketenteraan Malaysia, nama Leftenan Jeneral Dato’ (Dr) Zulkeffeli Mat Jusoh berdiri sebagai satu simbol kepimpinan unggul, keilmuan mendalam dan khidmat bakti yang merentasi sempadan nasional dan antarabangsa. Dengan pengalaman profesional melebihi 33 tahun, beliau bukan sahaja membentuk hala tuju Perkhidmatan Kesihatan Angkatan Tentera Malaysia (ATM), malah mengangkatnya ke tahap kesiapsiagaan strategik yang sejajar dengan cabaran keselamatan dan kesihatan global abad ke-21. Dilahirkan di Kelantan pada 1 Mei 1967, (Dr) Zulkeffeli memulakan perjalanan akademiknya dalam bidang perubatan di Army Medical College, Universiti Quaid-e-Azam, Pakistan dan menamatkan pengajian Ijazah Sarjana Muda Perubatan dan Pembedahan pada tahun 1991. Keunggulan akademik beliau diteruskan dengan pengajian lanjutan apabila memperoleh Diploma Pascasiswazah Perubatan Aeroangkasa dari School of Aerospace Medicine, Tentera Udara Amerika Syarikat pada tahun 1996, diikuti Diploma Pascasiswazah Perubatan Penerbangan dari Royal College of Physicians, London pada tahun 1997 serta Sarjana Kesihatan Awam dari Universiti Malaya (UM) pada 2012. Beliau menyertai Angkatan Tentera Malaysia (ATM) pada tahun 1992 dan memulakan perkhidmatan ketenteraannya sebagai Pegawai Perubatan Rejimen di Rejimen Gerak Khas ke-22, satu penugasan awal yang mencerminkan tahap kepercayaan tinggi terhadap keupayaan profesional beliau. Seiring masa, kepakarannya dalam perubatan penerbangan, aeroangkasa dan kesihatan awam menjadikan beliau aset strategik kepada ATM, khususnya dalam pembangunan keupayaan kesihatan operasi. Latihan lanjutan beliau dalam Perubatan Aeroangkasa dan Penyiasatan Kemalangan Pesawat di Amerika Syarikat serta latihan Aeroperubatan di Moscow, Rusia telah memberikan perspektif global yang luas dalam pengurusan risiko, keselamatan penerbangan dan kesiapsiagaan kesihatan operasi. Kepakaran ini dimanfaatkan sepenuhnya dalam perkhidmatan beliau bersama Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM), termasuk penugasan di Institut Perubatan Penerbangan TUDM, di mana (Dr) Zulkeffeli memainkan peranan utama dalam pembangunan kemudahan latihan aeroperubatan bertaraf dunia, termasuk pembinaan High-Performance Human Centrifuge bagi Simulator G dan Pusat Latihan TUDM di Pangkalan Udara Subang. Keupayaan kepimpinan antarabangsa beliau diiktiraf apabila dilantik sebagai Pegawai Perubatan Pasukan bagi Misi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu untuk Referendum Sahara Barat (MINURSO) pada Disember 2002. Dalam kapasiti ini, beliau mengetuai unit perubatan antarabangsa, bertanggungjawab sepenuhnya terhadap keseluruhan operasi perubatan misi, termasuk aspek pentadbiran, strategik, pemindahan perubatan merentas teater dan penyelarasan rawatan. Beliau turut menyelia perkhidmatan perubatan Unit Perubatan Korea dan bertanggungjawab secara langsung kepada Wakil Khas Setiausaha Agung PBB serta Komander Pasukan MINURSO. Sumbangan (Dr) Zulkeffeli kepada negara melangkaui domain ketenteraan apabila dipinjamkan ke Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi (MOSTI) sebagai Pengarah Program Angkasa Negara dari Julai 2004 hingga Jun 2009. Dalam tempoh itu, beliau bertanggungjawab merangka keseluruhan proses pemilihan, kriteria dan latihan calon angkasawan negara, yang mana di bawah kepimpinannya, Malaysia mencatat sejarah dengan kejayaan menghantar angkasawan pertama ke Stesen Angkasa Antarabangsa (ISS). Beliau turut mengurus pelaksanaan penyelidikan saintifik di ISS serta menyelia latihan dan penilaian dua calon akhir di Pusat Latihan Kosmonaut Star City, Moscow. Di samping itu, beliau juga berkhidmat sebagai ahli Panel Penilaian Geran Penyelidikan Saintifik Aeroangkasa Kebangsaan dari tahun 2004 hingga 2006. Sekembalinya ke ATM, (Dr) Zulkeffeli terus memegang pelbagai jawatan strategik, antaranya sebagai Ketua Unit Aerofisiologi di Institut Perubatan Penerbangan TUDM dari Julai 2006 hingga Jun 2007, beliau bertanggungjawab membangunkan keperluan dan silibus latihan aeroperubatan bagi TUDM serta unit penerbangan lain termasuk Tentera Laut Diraja Malaysia, Unit Udara Tentera Darat, Polis Diraja Malaysia, Agensi Penguatkuasaan Maritim Malaysia serta Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia. Selepas memperoleh Sarjana Kesihatan Awam dari Universiti Malaya, beliau dilantik sebagai Inspektorat Jeneral Bahagian Perkhidmatan Kesihatan ATM pada Mac 2013 hingga November 2013. Dalam peranan ini, beliau bertanggungjawab memastikan pematuhan piawaian penyampaian perkhidmatan kesihatan ATM di seluruh negara. Beliau turut merangka Pelan Transformasi Perkhidmatan Kesihatan ATM serta melaksanakan audit pematuhan perkhidmatan kesihatan, menyemak struktur organisasi, mengoptimumkan sumber manusia dan memperkukuh aplikasi teknologi dalam penjagaan pesakit. Beliau juga merupakan ahli jawatankuasa pembangunan Protokol Standard Perkhidmatan ATM serta penyumbang kepada Pelan Transformasi Generasi Baharu ATM. Pada November 2013 hingga Februari 2015, (Dr) Zulkeffeli dilantik sebagai Ketua Jabatan Perubatan Ketenteraan di Hospital Angkatan Tentera Tuanku Mizan. Di sini, beliau mengetuai jabatan yang bertanggungjawab terhadap perlindungan kesihatan anggota ATM dan memperkenalkan Program Pengoptimuman Prestasi dan Kesejahteraan Insan, yang memantau kesejahteraan fizikal, psikologi, sosial dan spiritual anggota sepanjang perkhidmatan mereka, selain memperkukuh pengesanan awal penyakit melalui pemeriksaan berkala. Seterusnya, sebagai Ketua Jabatan Pakar Perubatan Primer dari Februari 2015 hingga September 2016, beliau bertanggungjawab terhadap pengurusan strategik perkhidmatan kesihatan primer ATM, pembangunan silibus dan protokol latihan di Institut Kesihatan ATM serta perancangan kerjaya pakar perubatan primer masa hadapan. Kemuncak pengurusan hospital beliau terserlah apabila dilantik sebagai Pegawai Memerintah merangkap Pengarah Hospital Angkatan Tentera Tuanku Mizan dari September 2016 hingga Mei 2018. Dalam kapasiti ini, beliau bertanggungjawab sepenuhnya terhadap operasi hospital merangkumi pentadbiran sumber manusia, penyampaian perkhidmatan, pematuhan piawaian kesihatan, pengurusan kewangan, perancangan bajet tahunan, logistik, farmaseutikal serta obligasi kontrak. Beliau juga berperanan sebagai penilai perubatan pentadbiran MSQH dan bertanggungjawab terus kepada Ketua Pengarah Perkhidmatan Kesihatan ATM. Sebagai Pengarah Kesihatan Bahagian Perkhidmatan Kesihatan ATM dari Mei 2018 hingga Januari 2019, beliau menerajui inisiatif penjagaan kesihatan primer, pencegahan penyakit dan peluasan liputan kesihatan kepada anggota ATM, keluarga, tanggungan serta veteran melalui pemantauan berterusan terhadap pelaksanaan dasar kesihatan kebangsaan di 119 fasiliti kesihatan ATM seluruh negara. Beliau juga mengetuai pasukan rentas fungsi dalam pembangunan dasar dan pengurusan ancaman perubatan semasa penugasan antarabangsa, termasuk misi PBB di Lubnan dan penugasan Pemerhati Tentera PBB. Beliau kemudiannya dilantik sebagai Pengarah Pembangunan dan Perancangan Perkhidmatan Perubatan serta Timbalan Ketua Pengarah Perkhidmatan Kesihatan ATM dari Januari 2019 hingga 29 April 2021. Dalam peranan ini, beliau bertanggungjawab terhadap perancangan strategik dan pembangunan hospital ketenteraan, pengurusan bajet, pengoptimuman sumber, pembangunan sumber manusia, naik taraf fasiliti serta pematuhan peraturan. Salah satu legasi penting beliau ialah pelaksanaan sistem kesihatan digital bersepadu Centralized Medical Repository System (CENTROMERES), yang menghubungkan data kesihatan seluruh fasiliti ATM melalui sistem awan selamat dengan sokongan analitik strategik dan kecerdasan buatan. Beliau juga merupakan Ahli Jawatankuasa Pemandu Informatik Kesihatan Kebangsaan dan Ahli Inisiatif Sistem Maklumat ATM. Pada 30 April 2021, beliau dilantik sebagai Ketua Pengarah Perkhidmatan Kesihatan Angkatan Tentera Malaysia. Dalam era paling mencabar akibat pandemik COVID-19, beliau muncul sebagai pemimpin strategik yang menerajui respons kesihatan negara melalui penubuhan Hospital Medan ATM di Kedah, Pulau Pinang, Johor, Sabah dan Sarawak, serta mengetuai pelaksanaan program vaksinasi ATM. Beliau turut dilantik sebagai Ahli Kumpulan Pengurusan Strategik Pasukan Petugas Khas Lembah Klang Raya bersama Kementerian Kesihatan Malaysia. Di bawah kepimpinan beliau, ATM juga melaksanakan misi kemanusiaan antarabangsa termasuk Operasi Starlight II susulan gempa bumi besar di Syria dan Turkiye, dengan penghantaran Hospital Medan Tahap 3 serta 106 anggota perubatan yang menawarkan sembilan subkepakaran termasuk perubatan kecemasan, pediatrik, oftalmologi, pembedahan maksilofasial, ortopedik dan anestesia. Sebagai Ketua Pengarah, beliau memainkan peranan penting dalam kepimpinan perubatan dan perumusan dasar, pengurusan fasiliti kesihatan, sokongan perubatan operasi, kesihatan awam dan pencegahan penyakit, latihan dan penyelidikan perubatan, kerjasama pertahanan-awam dengan Kementerian Kesihatan Malaysia, serta penyediaan perkhidmatan berterusan kepada veteran dan program pemulihan anggota cedera. Pencapaian beliau termasuk kejayaan menerajui respons COVID-19, pelaksanaan CENTROMERES, pembangunan Pelan Transformasi Perkhidmatan Kesihatan ATM 2017–2050 serta penganjuran Indo-Pacific Military Health Exchange 2023 yang menghimpunkan 800 peserta dari 55 negara. Beliau juga menerima Anugerah Kecemerlangan Ketua Pengarah serta pelbagai darjah kebesaran persekutuan dan negeri termasuk Seri Paduka Kesatria Mahkota Kelantan, Panglima Setia Angkatan Tentera, Darjah Paduka Kesatria Mahkota Kelantan, Johan Setia Mahkota, Darjah Pahlawan Angkatan Tentera, Kesatria Angkatan Tentera, Kesatria Mangku Negara dan Ahli Ahmad Shah Pahang. Di sebalik semua pencapaian ini, Leftenan Jeneral Dato’ (Dr) Zulkeffeli Mat Jusoh kekal sebagai seorang pemimpin yang berpegang teguh kepada prinsip khidmat, integriti dan kemanusiaan. Beliau, bersama isteri tercinta Datin Dr Zaleha Dato’ Awang Ngah serta dua orang anak, terus menjadi inspirasi bahawa kekuatan sebenar pertahanan negara bermula dengan kesejahteraan insan yang mempertahankannya. - ND 31 Disember 2025